Бокс – ежелгі дәуірден бері дамып келе жатқан спорт түрлерінің бірі. Бұл спорт адамның физикалық және психологиялық төзімділігін сынайды, сондай-ақ шапшаңдық пен дәлдікті талап етеді. Көптеген елдерде танымал болғанымен, оның тарихы мен ерекшеліктері туралы бәрі бірдей біле бермейді. Төменде осы спортқа қатысты қызықты деректер берілген.

Бокс тарихы бірнеше мың жылға созылады. Ежелгі Мысыр, Грекия және Римде қолғапсыз жұдырықтасу жарыстары ұйымдастырылған.
Бұл спорт Олимпиада ойындарының бағдарламасына 1904 жылы енгізілді. Ол алғаш рет АҚШ-тың Сент-Луис қаласында өткен Олимпиадада ресми жарыс түріне айналды.
Кәсіби бокстағы ең жылдам нокаут рекорды 4 секундта тіркелген. Бұл рекордты 1947 жылы Майк Коллинз есімді боксшы орнатқан.
Қорғаныс техникасы бокста маңызды рөл атқарады. Мұхаммед Әлидің әйгілі «көбелектей ұшып, арадай шағу» стилі осы спорттағы ең тиімді тәсілдердің бірі саналады.
Бокстың алғашқы қолғаптары XVIII ғасырда пайда болды. Олар қазіргі үлгіден әлдеқайда жеңіл және жұқа болған, ал бұрынғы жекпе-жектерде қолғапсыз жұдырықтасу жиі кездесетін.
Ринг атауы «шеңбер» деген мағына берсе де, қазіргі бокс алаңы шаршы пішінде жасалады. Бұл өзгеріс спортшылардың қозғалысын шектеу және әділетті жекпе-жек өткізу үшін енгізілген.
Кәсіби боксшылар өздерінің салмақ дәрежесіне байланысты жарыстарға қатысады. Барлығы 17 түрлі салмақ санаты бар, ең жеңілі – мини-флай салмақ, ал ең ауыры – супертяж.
1996 жылғы Олимпиадада әйелдер боксы алғаш рет көрсетілімдік спорт түрі ретінде енгізілді. Ал 2012 жылы Лондон Олимпиадасында ол ресми жарыстар қатарына қосылды.
Ең ұзақ бокс жекпе-жегі 110 раундқа созылған. Бұл жекпе-жек 1893 жылы Энди Боуэн мен Джек Берк арасында өтті және жеті сағаттан астам уақытқа созылған.
Бокс әлеміндегі ең қымбат жекпе-жектердің бірі Флойд Мейвезер мен Мэнни Пакьяо арасында өтті. Бұл кездесу 2015 жылы ұйымдастырылып, жалпы табысы 600 миллион доллардан асқан.
Ресми ережелер бойынша, боксшыларға тек жұдырықтарын қолдануға рұқсат етіледі. Тізе, шынтақ немесе басқа дене мүшелерін қолдану ережелерді бұзу болып саналады.
Боксшылардың бас киім кию ережесі уақыт өте келе өзгерді. Бұрын әуесқой боксшылар міндетті түрде бас киім киюге тиіс болса, 2013 жылдан бастап бұл талап ерлер арасындағы жарыстарда алынып тасталды.
Бокстың кәсіби деңгейдегі алғашқы чемпиондық белбеуі 1880 жылдары енгізілген. Қазіргі таңда бұл белбеулерді WBA, WBC, IBF және WBO сияқты ұйымдар ұсынады.
Боксшылардың жаттығуында секіртпе арқылы жаттығу маңызды орын алады. Бұл әдіс жылдамдық пен координацияны жақсартуға көмектеседі.
Бокс тарихында чемпиондық титулын ең ұзақ қорғаған боксшы – Джо Луис. Ол 1937 жылдан 1949 жылға дейін ауыр салмақтағы чемпиондық атағын сақтап қалған.
1980 жылдары компьютерлік статистика жүйесі енгізілді. Бұл жүйе әр боксшының соққыларының дәлдігін және тиімділігін анықтау үшін қолданылады.
Қос қолғаптың арасындағы салмақ айырмашылығы бар. Кәсіби боксшылар 8-10 унция салмақтағы қолғаптарды қолданса, әуесқой боксшылар 10-12 унция қолғап киеді.
Бокста «құлаған боксшыны» санау жүйесі бар. Егер боксшы нокдаунға түссе, төреші оған 10 секунд ішінде орнынан тұруға мүмкіндік береді.
Бокс тек күш емес, тактика мен жылдамдық та маңызды рөл атқарады. Көптеген чемпиондар қарсыластың соққыларынан жалтару және күтпеген шабуыл жасау арқылы жеңіске жетеді.
Бокс – шапшаңдық пен шеберлікті талап ететін спорт. Ол спортшыларға физикалық және психологиялық төзімділік береді, сондай-ақ тактикалық ойлау қабілетін дамытады. Бұл спорт түрі ғасырлар бойы дамып, көптеген жанкүйерлердің ықыласына бөленіп келеді. Бүгінде бокс әлемдегі ең танымал спорттардың бірі ретінде өз мәртебесін сақтап отыр.